Đoang Hồ - Đi trong phố cổ Đoàn Lý, hỏi ai không buông rơi tiếng lòng…

Uống rượu họa tranh

cùng phố cổ Đoàn Lý

ĐOANG HỒ

Tôi còn nhớ trong tiết trời se lạnh dịp cuối năm 2011, cùng  vài người bạn ngồi uống rượu chiêm nghiệm bức tranh phố cổ vừa mới vẽ xong của Đoàn Lý (Lý Đoàn Tín).

Tôi đã từng xem tác phẩm "Viaduct at L'Estaque" của họa sĩ người Pháp Georges Braque, người đã cùng Pablo Picasso khởi xướng trường phái lập thể, một trong những trường phái nghệ thuật nổi bật và có tính cách mạng nhất thế kỷ 20. Tôi cũng đã từng chiêm ngưỡng các tác phẩm của Bùi Xuân Phái, ông vua phố cổ của Việt Nam, người nổi tiếng với biệt danh Phố Phái. Tôi không dám so sánh, tôn vinh hay xếp đặt Đoàn Lý ngang cùng với các danh họa bậc thầy này. Nhưng nếu phố cổ của Braque thể hiện nét kiến trúc thuần phương Tây, phố cổ của Phố Phái thiên về 36 phố phường Hà Nội, vùng đất cố đô… thì phố cổ của Đoàn Lý thể hiện cái chất phố dân dã hơn, thô mộc hơn ở vùng đất Ngũ Quảng ngày xưa.

Phố cổ Đoàn Lý được khái quát và lược bỏ đi nhiều chi tiết trong thực tế. Không gian trong phố cổ Đoàn Lý bàng bạc vẻ trầm buồn sâu xa da diết, nét cô đơn khốn khổ, như tiếc nuối một thời rất xa, ngõ phố vắng bóng người, các vuông nhà mang dáng vẻ trầm mặc, những mái ngói thâm nâu màu đất im lìm dưới sức nặng của bầu trời xám xịt,… Phố cổ Đoàn Lý ẩn chứa gánh nặng thời gian lắng đọng trong từng mái ngói, từng mảng tường loang lổ, rêu phong của chúng...

Được bạn mời đến uống rượu họa tranh nhưng tôi chỉ im lặng và im lặng, thu mình chìm đắm trong cái không gian - thời gian của bức tranh, không dám lên tiếng, sợ rằng chưa cảm hết tâm ý tác phẩm. Vài tháng sau, tôi bày tỏ nỗi lòng về bức họa phố cổ qua bài thơ Đường luật sau:

Cổ phố

ĐOANG HỒ

(Họa tranh của  Họa sỹ Đoàn Lý)

Cổ phố chiều đông vắng bóng người

Nấc tầng hoang lạnh nghiễm nhiên trôi

Rêu phong dấu tích, hồn lưu thuở

Cát bụi quần cư, tiếng để đời

Ngói vỡ rơi âm tê tái đất

Tường bong lõa sắc hắt hiu trời

Không gian lắng kết gam trầm mặc

Chuông lòng lạc nhịp khẽ khàng rơi

(02/2012)

Phố cổ Đoàn Lý mang cái chất “phố làng”, như có lần Thư Sanh bình luận, nhiều hơn. Một khi con người biết sống quần cư thành “phố làng” thì cái hồn của những dấu tích kiến trúc mới mong được tôn tạo, lưu truyền đời sau và muôn thuở.

Đi trong phố cổ Đoàn Lý như chơi vơi, buông trôi trong nấc tầng hoang lạnh. Ngói vỡ rơi tự ngàn xưa, thanh âm giờ còn vang vọng mà nghe ruột gan tái tê cùng đất. Mảng tường tróc bong, lõa thể mà nghe da thịt buốt đau, hiu hắt cùng trời…

Đi trong phố cổ Đoàn Lý, hỏi ai không buông rơi tiếng lòng…

(04/01/2013)